Category Archives: In de pers

De Halse Harmonie en de Halse Sint-Sebastiaansgilde

De marteling van Sint-Sebastiaan (Halle, den AST, kunstcollectie Stad Halle) foto Jan Decreton

De marteling van Sint-Sebastiaan (Halle, den AST, kunstcollectie Stad Halle) foto Jan Decreton

De Halse Harmonie is de enige actieve Halse vereniging die de kaap van tweehonderd jaar rondde – ze bestaat intussen 228 jaar. Tot ongeveer 25 jaar geleden was er een vereniging actief die een nog veel straffere prestatie neerzette: de Sint-Sebastiaansgilde van Halle, ontstaan in 1412. Ze vond haar oorsprong in de militaire verdediging van de stad. Na de afschaffing van de gilden tijdens de Franse Revolutie bleef de gilde bestaan als socio-culturele vereniging, een van de voornaamste van de stad. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er linken zijn tussen beide verenigingen.

Jean Joseph Vandercammen

Zo speelde Jean Joseph Vandercammen (1788-1866) een belangrijke rol in beide: hij was van jongs af tot zijn overlijden muzikant in de Harmonie en ook jarenlang onderdirigent, en in 1820 was hij ‘president’ van de Sint-Sebastiaansgilde. Diezelfde Vandercammen speelde een grote rol in de muziekopleiding van de jonge Servais.

Erevoorzitter Servais

Lang voor François Servais de cello leerde kennen en over heel Europa carrière maakte, musiceerde hij in het orkest van de Sint-Martinuskerk en in de Halse Harmonie, mede onder de vleugels van Vandercammen. Servais groeide op in het Handbooghof, in de onmiddellijke nabijheid van de schuttersweiden. Het ligt voor de hand dat hij in contact kwam met de schutters. Van de Harmonie werd Servais in 1836 erelid en in 1862 erevoorzitter. Beide erefuncties bekleedde hij ook bij de gilde.

Bij de begrafenis van hun overleden erevoorzitter, op 29 november 1866, liepen beide verenigingen mee in de stoet, Sint-Sebastiaan als eerste, de Harmonie als laatste. De Harmonie droeg op 3 december 1866 een namis op in de Halse Paterskerk. Dat ook de Sint-Sebastiaansgilde dat deed, een week later en eveneens in de Paterskerk, weten we enkel dankzij een gedrukte uitnodiging bewaard in het Harmoniearchief. Dat kan erop wijzen dat de Harmonie die viering mee opluisterde.

Uitnodiging namis Servais vanwege de Sint-Sebastiaansgilde op 10 december 1866 (Halle, Stadsarchief, Archief Halse Harmonie)

Uitnodiging namis Servais vanwege de Sint-Sebastiaansgilde op 10 december 1866 (Halle, Stadsarchief, Archief Halse Harmonie)

Sint-Sebastiaan

Een andere mooie verbinding tussen Servais en zijn twee verenigingen kwam recent aan het licht. In oktober 1842 schonk Servais een schilderij van Sint-Sebastiaan – patroonheilige van de schutters – aan de Halse Sint-Sebastiaansgilde. Het monumentale werk was het jaar voordien geschilderd door Godfried Guffens tijdens zijn opleiding in het atelier van Nicaise De Keyser in Antwerpen. Servais kende Guffens goed.

De Halse Harmonie begeleidde de Sint-Sebastiaansgilde toen die het schilderij plechtig ging afhalen bij Servais. Er waren ook enkele artiesten uit Brussel bij betrokken. Na de bedankingswoorden van Charles Vanden Schrieck, voorzitter van de gilde, werd het schilderij naar het Handbooghof gebracht. Die avond was Servais eregast op een speciaal georganiseerd banket, “qui c’est prolongé bien avant dans la nuit”, aldus de verslaggever van L’Observateur.

Het schilderij ‘De marteling van Sint-Sebastiaan’ verkeerde na 175 jaar in slechte staat. De Stad Halle financierde in 2018 een ingrijpende restauratie. Sinds 27 juni 2018 hangt het permanent in den AST samen met enkele andere stukken over de Sint-Sebastiaansgilde. Daaronder ook de uitnodiging voor de namis van Servais op 10 december 1866 uit het Harmoniearchief, en een brief van Servais aan Godfried Guffens. Voordien hing het schilderij lange tijd in de raadzaal van het Historisch Stadhuis, tot het daar in 2008 plaats moest maken.

Foto van de viering van 175 jaar Halse Harmonie in 1982 in het stadhuis, met rechtsboven het schilderij van Sint-Sebastiaan (Halle, Stadsarchief, Archief Halse Harmonie)

Foto van de viering van 175 jaar Halse Harmonie in 1982 in het stadhuis, met rechtsboven het schilderij van Sint-Sebastiaan (Halle, Stadsarchief, Archief Halse Harmonie)

Uit het onderzoek naar Godfried Guffens’ ‘Sint-Sebastiaan’ bleek ook dat het portret van de Heilige Cecilia, dat de kaft van het boek ‘Servais, fils de l’harmonie’ siert, van dezelfde kunstenaar is. Guffens penseelde de patroonheilige van de muziek in 1852 in opdracht van Servais.

Godfried Guffens, De Heilige Cecilia, 1852 (privécollectie)

Godfried Guffens, De Heilige Cecilia, 1852 (privécollectie)

Bron:
Peter François, ‘Servais, fils de l’harmonie’. De familie Servais en de Halse Harmonie (Halle, Koninklijke Harmonie Sinte-Cecilia Halle, 2015)
Peter François, ‘De biografie van een schilderij: over Servais, Godfried Guffens en de Halse Sint-Sebastiaansgilde’. In Hallensia jg. 40, n° 2, april-juni 2018, p. 3-12.

Website van Hallensia (Koninklijke Geschied- & Oudheidkundige Kring Halle)